P r z e j ś c i a   g r a n i c z n e

W związku z przystąpieniem Polski do Układu z Schengen od dnia 21 grudnia nastąpiły uproszczone zasady przekraczania granicy państwa z państwami należącymi do Unii Europejskiej. W związku z tym nie jest prowadzona odprawa graniczna na przejściach granicznych. Do przekraczania granicy nie jest wymagane posiadanie dokumentów. Niestety przejścia graniczne znajdujące się na terenie parków narodowych mogą być zamykane na podstawie rozporządzeń wydawanych przez park. Przykładem może być przejście graniczne znajdujące się na Rysach które jest w dalszym ciągu czynne dopiero od czerwca na skutek ochrony przyrody na podstawie rozporządzenia wydanego przez stronę słowacką.

Poniżej przedstawiam tabele, zawierającą zestaw przejść granicznych, turystycznych, czynnych tylko w określonym terminie i czasie. Tabela prezentuje również daty i godziny w których dane przejście jest czynne oraz rodzaj ruchu, który się na danym przejściu odbywa.

PRZEJŚCIE GRANICZNE

RODZAJ RUCHU

CZAS OTWARCIA

GODZINY

 Roztoki Górne - Ruske Sedlo

 wózki inwalidzkie, ruch pieszy, rowerowy

1 IV - 30 IX

9oo - 18oo

 Balnica - Osadne

 ruch pieszy, rowerowy

1 IV - 30 IX

9oo - 18oo

 Ożenna - Nizna Polianka

 wózki inwalidzkie, ruch pieszy, rowerowy

1 IV - 30 IX
1 X - 31 III

8oo - 20oo
9oo - 16oo 

 Czeremcha - Certizne

 wózki inwalidzkie, ruch pieszy, rowerowy

1 IV - 30 IX
1 X - 31 III

8oo - 20oo
9oo - 16oo 

 Wysowa Zdrój - Cegiełka  ruch pieszy, rowerowy 1 IV - 30 IX 8oo - 20oo

 Wysowa Zdrój - Regetovka

 ruch pieszy, rowerowy, narciarski

1 VI - 31 X
1 XI - 30 V

7oo - 19oo
9oo - 16oo 

 Leluchów - Circ

 wózki inwalidzkie, ruch pieszy, rowerowy,  narciarski

1 VI - 31 X
1 XI - 30 V

7oo - 19oo
9oo - 16oo 

 Jaworka - Litmanowa

 wózki inwalidzkie, ruch pieszy, rowerowy, narciarski

1 VI - 31 X
1 XI - 30 V

7oo - 19oo
9oo - 16oo 

 Jaworki - Stranany

 ruch pieszy, narciarski

1 VI - 31 X
1 XI - 30 V

7oo - 19oo
9oo - 16oo 

 Szlachtowa - Velky Lipnik

 ruch pieszy, rowerowy, narciarski

1 VI - 31 X
1 XI - 30 V

7oo - 19oo
9oo - 16oo

 Szczawnica - Leśnica

 wózki inwalidzkie, ruch pieszy, rowerowy, narciarski

1 VI - 31 X
1 XI - 30 V

7oo - 19oo
9oo - 16oo 

 Sromowce Niżne - Cerveny Klastor

 wózki inwalidzkie, ruch pieszy, rowerowy

1 V - 31 X

7oo - 19oo 

 Kacwin - Velka Frankowa

 ruch pieszy, rowerowy

1 VII - 15 XI

7oo - 19oo

 Rysy - Rysy

 ruch pieszy

1 VII - 30 IX

7oo - 19oo

 Przywarówka - Oravska Polhora

 wózki inwalidzkie, ruch pieszy, rowerowy, narciarski

1 VI - 31 X
1 XI - 30 X

6oo - 20oo
8oo - 18oo 

 Babia Góra - Babia Hora

 ruch pieszy, narciarski

1 VI - 31 X
1 XI - 30 X

6oo - 20oo
8oo - 18oo 

 Zawoja Czatoża - Oravska Polhora

 ruch pieszy, rowerowy, narciarski

1 VI - 31 X
1 XI - 30 X

6oo - 20oo
8oo - 18oo 

 Głuchaczki - Przełęcz Jałowiecka

 ruch pieszy, rowerowy 

1 IV - 30 IX

8oo - 20oo 

 Pilsko - Pilsko

 ruch pieszy, rowerowy, narciarski

1 IV - 30 IX
1 X - 31 III

8oo - 20oo
9oo - 16oo

 Przełęcz Przysłop - Stara Bystrica

 ruch pieszy, narciarski

1 IV - 30 IX
1 X - 31 III

8oo - 20oo
9oo - 16oo 

 Wielka Racza - Welka Raca

 ruch pieszy, rowerowy, narciarski 

1 IV - 30 IX
1 X - 31 III

8oo - 20oo
9oo - 16oo

 Górna Gomółka - Skalite Serafinov

 ruch pieszy, rowerowy, narciarski

1 IV - 30 IX
1 X - 31 III

 8oo - 20oo
9oo - 16oo

 Jaworzynka - Cerne

 ruch pieszy

1 IV - 30 IX

8oo - 20oo

 Blechnarka - Strebnicka Huta

 ruch pieszy, rowerowy

1 VI - 31 X

7oo - 19oo

 Bór - Osadnica - Verscovka  ruch pieszy, rowerowy 1 IV - 30 IX 8oo - 20oo
 Zwardoń - Skaliste  ruch pieszy, rowerowy 1 IV - 30 IX 8oo - 20oo

UWAGA:
Granicę można przekraczać o określonej porze, z paszportem lub dowodem osobistym. Natomiast w plecaku powinny znajdować się wyłącznie rzeczy osobiste. Jeśli służby graniczne tego zażądają, trzeba będzie poddać się kontroli.

Poniżej podaje dokładniejszy opis usytuowania przejścia granicznego wraz z krótkim opisem jak do niego dojść. Ponadto po nazwie przejścia a przed opisem podałem numer słupka granicznego, który można odnaleźć na niektórych mapach.

 

Bieszczady

Balnica - Osadné, I/53. Znajdują się ono pomiędzy stacją kolejki bieszczadzkiej w Balnicy a przeł. 667 m. w grzbiecie granicznym.

Roztoki Górne - Ruské sedlo, I/33. Leży dokładnie na drodze przechodzącej przez Przeł. Nad Roztokami (801 m.). Atrakcyjne przejście dla miłośników Bieszczadów.

Beskid Niski

Wysowa Zdrój - Regetovká, I/224/3. Leży na szczycie Obica w miejscu gdzie granica państwa zakręca ostro na płn-zach. w stronę Jaworzynki.

Ożenna - Niżná Polianká, I/197. Znajduje się na drodze przechodzącej przez Przeł. Beskid (593 m.)

Czeremcha - Ćertizné, I/141. Położone jest na drodze przechodzącej przez Przeł. Beskid (581 m.) (zbieżność nazw przypadkowa). Dochodzi tu ze strony polskiej żółty szlak z Jaślisk.

Beskid Sądecki

Leluchów - Ćirć, I/295a. Położone jest w Leluchowie, w miejscu gdzie tory kolejowe przekraczają granicę państwa mostkiem na Smereczku.

Pieniny

Sromowce Niżne - Červeny Klastor, II/104. Położone jest na wysokości słowackiej przystani flisackiej. Jako jedyne ze wszystkich przejść pozwala na przekroczenie granicy tratwą. Można powiedzieć, iż jest to przejście "promowe". Dzięki temu przejściu można błyskawicznie przedostać się ze Sromowców N. na drugi brzeg Dunajca, do Czerwonego Klasztoru. W samym klasztorze sięgającym swymi początkami XIV w. znajduje się obecnie niezwykle ciekawa ekspozycja muzealna.

Szczawnica - Lesnica, II/91. Znajduje się jakieś 200 m. na wschód od przeł. rozdzielającej Bystrzyk od Szafranówki. Nie należy mylić tego przejścia z innym o tej samej nazwie - II/94 A, znajdującym się przy drodze Pienińskiej do Czerwonego Klasztoru i funkcjonującym już od ponad trzech lat.

Szlachtowa - Velký Lipnik, II/83. Położone jest na zach. zboczu Wysokiego Wierchu (899 m.). Właściwie bez perspektyw, z racji tego, że nie prowadzi tam żaden szlak.

Jaworki - Stráňany, II/76. Leży ok. 200 m. na zachód od przeł. Między Wysokimi Skałkami (1050 m.) a Wysoką (1014 m.).

Jaworki - Litmanová, II/71. Znajduje się ono na płn. od Przeł. Rozdziela (862 m.), jednakże nie na niej. Ze strony polskiej dochodzi do niego droga. Z obydwu stron, jak na razie brak jest szlaków turystycznych.

Spisz

Kacwin - Vel'ká Franková, II/138/1 - II/138/2. Leży na wschodnim brzegu potoku Kacwin, w miejscu gdzie ze Słowacji dochodzi droga gruntowa. Na razie brak szlaków turystycznych.

Tatry

Rysy, II/210. Na szczycie Rysów. Pierwotnie w Tatrach miało być pięć przejść, między innymi na Wołowcu. Ostatecznie jednak Słowacy zgodzili się jedynie na jedno - właśnie to na Rysach. Jeszcze do niedawna dogodną bazą noclegową było schronisko pod Wagą. Niestety styczniowa lawina zniszczyła je prawie całkowicie.

Orawa

Przywarówka - Oravská Polhora, III/75. Znajduje się na płd. zboczu Babiej Góry, a konkretnie Pripora (1011 m.), na drodze gruntowej wiodącej tu z leśniczówki "Stańcowa". Brak jest jednak - tak po stronie słowackiej jak i polskiej - szlaków turystycznych doprowadzających do granicy.

Beskid Żywiecki

Górka Gomułka - Skalité Serafinov, III/184. Położone jest na wierzchołku bez nazwy, na którego zboczu leży schronisko PTTK w Zwardoniu. Możliwość przekroczenia granicy ułatwia niebieski szlak słowacki zaczynający się w Serafinowie. Inny słowacki szlak - żółty, prowadzi z granicy do Vrescovki.

Wielka Racza - Vel'ká Raca, III/168. Znajduje się na szczycie Wielkiej Raczy (1236 m). Spod polskiego Schroniska PTTK, zielonym szlakiem słowackim można w ciągu godziny dojść do trzech schronisk (chaty): Koliba, AVC, Plemenar. Dalej można wędrować, również zielonym szlakiem, do Czadcy. Z Wielkiej Raczy, istnieje także możliwość dojścia do wioski Klubina, najpierw idąc zielonym a później (od bezimiennego wierzchołka 1036 m.) żółtym szlakiem.

Przeł. Przysłop - Stara Bystrica, III/151. Leży na przełęczy Przysłop (940 m), pod Wielką Rycerzową. Od strony polskiej, jeszcze do niedawna na Przysłop można było dotrzeć jedynie zielonym szlakiem ze Soblówki. Bazując zatem w bacówce pod Rycerzową, trzeba było najpierw zejść do Soblówki (czarnym lub żółtym) a dopiero potem wspomnianym zielonym na Przysłop (razem 2 godz.). Na szczęście Oddział Żywiecki PTTK doprowadził do "uzdrowienia" tej sytuacji i wyznakował, dosłownie "na dniach" (marzec), nowy żółty szlak prowadzący spod bacówki PTTK na Rycerzowej do omawianego przejścia granicznego. Stamtąd można dojść do osiedla Sudovci (należącego do Vychylowki) zielonym szlakiem. Bazę noclegową stanowi schronisko "Rycierka" w centrum Vychylowki.

Pilsko, III/109. Położone jest na polskim szczycie Pilska, w miejscu gdzie na słowacki wierzchołek odchodzi zielony szlak. Szlakiem tym można zawędrować do Oravskiego Veselego, gdzie można liczyć na nocleg w Chacie "Pilsko".

Przeł. Głuchaczki (Gluchački), III/93. Znajduje się ono niedaleko Przeł. Głuchaczki (830 m.), w miejscu w którym inicjuje swój bieg żółty szlak słowacki na Przeł. Jałowiecką. Na mapie turystycznej PPWK "Beskid Śląski i Żywiecki" nie sposób zlokalizować tego przejścia, ponieważ mapa się "urywa" (!). Również na mapie PPWK "Beskid Makowski", ze względu na jej niedokładność, trudno je odnaleźć. Jedynie mapa "Babia Góra" w skali 1 : 25000 pozwala na dokładne umiejscowienie tego przejścia.

Przeł. Jałowiecka, III/88/10. Leży ono dokładnie na Przeł. Jałowieckiej. Dochodzi tu żółty słowacki szlak z Przeł. Głuchaczki oraz polski czarny ze Zawoi Czatoży. Niestety ten nowy czarny szlak jest błędnie naniesiony na mapie PPWK.

Otwarcie tych dwóch przejść ma duże znaczenie. Pozwala bowiem skrócić sobie morderczą wręcz wędrówkę ze schroniska PTTK Markowe Szczawiny na Halę Miziową (do baraku dla żartu zwanego schroniskiem) lub też odwrotnie. Zyskuje się przez to - w zależności od tempa marszu - od 1 godziny do półtorej. Na możliwość swobodnej wędrówki tym żółtym szlakiem trzeba było czekać - bagatela - ponad 50 lat (!). Przez te wszystkie lata turysta polski musiał obchodzić się jedynie smakiem na jego widok. Trzeba tu dodać, że dzięki temu żółtemu szlakowi, turyści będą mogli również skrócić sobie wędrówkę idąc z Markowych Szczawin do Korbielowa (schr. PTTK Chata Baców), lub w stronę przeciwną.

Babia Góra - Babia Hora, III/81/2. Położone jest ok. 20-30 metrów na płd. od szczytu Babiej Góry (sam szczyt ma numer III/82). Przed turystą Polskim wreszcie otwiera się możliwość wędrówki do schroniska Chata "Slana Voda", nad Oravską Polhorą. Można tam dotrzeć w 3 godziny.

Beskid Śląski

Jaworzynka - Čierne, III/198. Znajduje się na zachodnim brzegu potoku Czadeczka. Spod osiedla Czadeczka, dochodzi tu krótki szlak łącznikowy, koloru czarnego.

Żródło:  dane zostały zaczerpnięte ze strony góry.pl oraz w Straży Granicznej oraz gruntownie skorygowane z mapami.

 Warto wiedzieć i pamiętać 
Fragment artykułu Tomasza Dygały  "Na granicy"  zamieszczonego w miesięczniku "npm" nr 04/2004

Polskie góry nierozerwalnie wiążą się z granicą państwową w sztuczny sposób dzielącą góry na dwie części. Na całe szczęście mamy już za sobą czasy żelaznej kurtyny, kiedy to o chodzeniu po granicy nie mogło być w ogóle mowy, a turystyka w strefie nadgranicznej objęta była licznymi ograniczeniami. Pozostałością tych czasów są dziwnie poprowadzone szlaki, wiodące równolegle do granicy. Pomimo zdecydowanej liberalizacji wszelkich przepisów, granica i jej przekraczanie nierzadko jednak kojarzy się z restrykcjami, niejasnymi przepisami i wszechwładnymi funkcjonariuszami Straży Granicznej. Wśród turystów pokutuje mit, iż jeśli nie ma szlaku, to nie wolno poruszać się po granicy. Rzeczywiście, istnieje możliwość wprowadzenia takiego zakazu, jego usankcjonowaniem są czerwone tablice z napisem "Pas drogi granicznej - wejście zabronione". Tablice te powinny stać w widocznych miejscach. Jeżeli nie ma takich tablic, nikt nie może zabronić poruszania się w pasie drogi granicznej. Jedynym ograniczeniem może tu być ochrona przyrody - znane są przypadki z Żywiecczyzny gdzie funkcjonariusze SG twierdzili, że nie wolno poruszać się poza szlakami w parku krajobrazowym, co nie jest prawdą. Pamiętać jednak należy, żeby nie przekraczać granicy, bowiem może to zostać uznane za naruszenie prawa. Znane są przypadki nadgorliwości Straży Granicznej w ściganiu osób przekraczających granicę o kilkanaście metrów od przejścia granicznego czy wchodzących na wieże widokowe stojące kilka metrów poza granicą Polski. Tu rzeczywiście można wykazać się wysoką efektywnością w ściganiu "groźnych przestępców", przekraczających nielegalnie granicę, bo np. bez paszportu czy nie bezpośrednio w miejscu przejścia granicznego. Tak jest na Biskupiej Kopie, gdzie SG wyłapuje osoby bez paszportu, wchodzące na czeską wieżę widokową; na Pilsku, którego wierzchołek jest kilkaset metrów od granicy po słowackiej stronie. Pytanie tylko, jaki jest tego sens? Kolejnym mitem jest twierdzenie, że po zmroku nie wolno poruszać się po granicy. Tu przepis jest jednoznaczny - zakaz taki dotyczy tylko w przypadku korzystania z wód granicznych. W świetle przepisów natomiast trzeba każdorazowo powiadamiać o biwakach czy obozach ulokowanych w strefie nadgranicznej i jednocześnie w miejscach, które nie są np. oznakowanym polem biwakowym etc. Przy czym mowa jest tylko i wyłącznie o powiadomieniu, a nie uzyskaniu zgody. Uruchomienie przejść granicznych na szlakach turystycznych było długo oczekiwanym przez turystów krokiem. Jednak obok radości z coraz mniejszego skrępowania pojawiły się problemy. Często poruszaną przez turystów kwestią jest twierdzenie funkcjonariuszy SG, iż jeśli się wyszło z Polski turystycznym przejściem granicznym, to tylko przez takie można wrócić; podobnie twierdzono, że po drugiej stronie granicy nie wolno zejść ze szlaku. Argumentowano postanowieniami umowy międzynarodowej. Tyle tylko, że zarówno umowa polsko-słowacka, jak i polsko-czeska nie wspominają o tym. Tak więc wszelkie takie twierdzenia, wobec braku podstawy prawnej, należy uznać za niczym nie uzasadnioną nadinterpretację. Jednocześnie należy pamiętać, że: przekraczanie granicy na turystycznych przejściach granicznych możliwe jest w przypadku posiadania paszportu (po 1 maja 2004 r., według dostępnych informacji, powinien wystarczyć dowód osobisty); przekroczyć granicę można w godzinach funkcjonowania przejścia (nawet gdy na miejscu nie ma strażnika); nie można przenosić nic poza osobistym wyposażeniem, w szczególności alkoholu; strażnik graniczny ma prawo dokonać kontroli celnej. Swoistym curiosum na naszych granicach są tzw. przejścia mrg, czyli małego ruchu granicznego. Przeznaczone są dla mieszkańców obszarów przygranicznych, którzy za okazaniem dowodu osobistego mogą tam przekraczać granicę. Niestety, inni obywatele nawet za okazaniem paszportu nie mogą z takich przejść korzystać. O ile ułatwienie dla miejscowej ludności jest absolutnie zrozumiałe, nie znajduje żadnego uzasadnienia takie ograniczenie możliwości dla przybyłych z głębi kraju, tym bardziej że na przejściach mrg funkcjonują posterunki graniczne. Jedyną możliwością, aby skorzystać z dobrodziejstw przejść mrg, jest zameldowanie się, nawet czasowo w strefie nadgranicznej. Z pewnością warto byłoby to zmienić, tym bardziej że niejednokrotnie przejścia mrg mają lokalizację doskonale uzupełniającą sieć przejść turystycznych.

Jako podsumowanie kilka porad, jak sobie radzić z granicą

Jadąc w góry i zamierzając poruszać się w okolicy granicy, należy zabrać z sobą paszport lub dowód osobisty -pozwoli to w dowolny sposób korzystać z przejść granicznych i unikać zarzutu nielegalnego przekraczania granicy.
W rozmowach z funkcjonariuszem Straży Granicznej w przypadku jakichkolwiek problemów należy żądać, aby podał podstawę prawną swojego twierdzenia z przywołaniem pełnego brzmienia przepisu. W razie wątpliwości należy domagać się kontaktu z przełożonym lub dzwonić na telefon interwencyjny Komendy Głównej Straży Granicznej. Namiary na strażnice oraz do KG SG dostępne są w internetowym serwisie SG www.sg.gov.pl 
Jeśli w widocznych miejscach nie zostały rozstawione czerwone tablice mówiące o zakazie, nikt nie może zabronić poruszania się wzdłuż granicy (nie dotyczy innych obostrzeń, np. terenu w parku narodowym czy rezerwacie).

Ważne paragrafy

Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej (Dz.U. z dnia 19 listopada 1990 r.) Art 9.1
Pasem drogi granicznej jest obszar o szerokości 15 mertów, licząc w głąb kraju od linii granicy państwowej lub od brzegu wód granicznych albo brzegu morskiego. 2. Jeżeli wynika to bezpośrednio z potrzeb związanych z ochroną granicy państwowej, wojewoda może na wniosek lub po zaopiniowaniu przez właściwy organ ochrony granicy państwowej wprowadzić zakaz przebywania na niektórych odcinkach pasa drogi granicznej [...] 4. Zakaz o którym mowa w ust. 2 nie może być ustanawiany na oznaczonych szlakach turystycznych [...] 5. Pas drogi granicznej w miejscach w których jest wprowadzony zakaz przebywania, oznacza się w dobrze widocznych miejscach tablicami z napisem "Pas drogi granicznej - wejście zabronione". Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 7 października 1991 r. w sprawie określenia zasad korzystania z wód granicznych oraz uprawnienia turystyki w strefie nadgranicznej. §1.1 Imprezy turystyczne i sportowe organizowane na wodach granicznych oraz sporty wodne, rekreacja i amatorski połów ryb, uprawiane na tych wodach przez osoby fizyczne, mogą odbywać się tylko w porze dziennej do linii granicy państwowej. §3. Organizowanie obozów lub biwaków w strefie nadgranicznej poza miejscami do tego przeznaczonymi może odbywać się po uprzednim powiadomieniu właściwego komendanta strażnicy Straży Granicznej.

POWRÓT NA STRONĘ GŁÓWNĄ